Adwokaci a radcy prawni

Różnice pomiędzy adwokatami a radcami prawnymi są często niejasne dla osób, które na co dzień nie zajmują się prawem. Co zatem różni adwokata od radcy prawnego? Kim jest prawnik, a kim mecenas? O tym poniżej.p

Prawnik

Każdy absolwent jest prawnikiem i posiada wyższe wykształcenie. Na tym może zakończyć swoją edukację i podjąć pracę np. w firmie, banku czy korporacji na stanowisku prawnika. Może też kształcić się dalej – na studiach doktoranckich, studiach podyplomowych czy też rozpocząć aplikację prawniczą.

Aplikacje prawnicze

Aplikacje prawnicze to: aplikacja adwokacka, aplikacja radcowska, aplikacja sędziowska, aplikacja prokuratorska, aplikacja notarialna, aplikacja komornicza, aplikacja notarialna, ale też mniej popularne tj. aplikacja kuratorska czy aplikacja legislacyjna.

Najpopularniejsze są tzw. aplikacje korporacyjne – aplikacja adwokacka i aplikacja radcowska. W 2021 roku na aplikację adwokacką egzamin wstępny zdały 1433 osoby, a na aplikację radcowską 1815 osób. Przy czym łącznie do egzaminów przystąpiło aż 6372 absolwentów prawa.

Po ukończeniu aplikacji i zdaniu egzaminu zawodowego uzyskuje się tytuł adwokata albo radcy prawnego. Adwokaci przynależą do samorządu adwokackiego, a radcy prawni – do samorządu radcowskiego. Jakie są jeszcze różnice pomiędzy adwokatami a radcami prawnymi?

Historia Adwokatury i Samorządu radcowskiego

Historia Adwokatury sięga starożytnego Rzymu. Na przestrzeni wieków adwokaci zajmowali się przede wszystkim reprezentacją stron, zastępstwami procesowymi oraz obroną w procesach karnych. Z taką też działalnością są nadal zwyczajowo kojarzeni. Adwokatura polska i samorząd adwokacki w formie, którą obecnie znamy, zaczęła kształtować się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w okresie II Rzeczpospolitej Polskiej. Jednakże polscy adwokaci wykonywali z powodzeniem zawód i angażowali się w życie społeczne wcześniej, także w okresie zaborów. Na podstawie dekretu wydanego przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. zostały utworzone pierwsze struktury nowoczesnej adwokatury.

O historii adwokatury więcej można przeczytać tutaj: https://www.adwokatura.pl/aktualnosci/historia/ oraz tutaj: https://www.adwokatura.pl/100-lecie-adwokatury/historia-samorzadu-adwokatury-polskiej/.

Radcy prawni w Polsce zaczęli funkcjonować jako zawód na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1961 r. Zostali oni ustanowieni do obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków. Po grudniu 1963 r. radcy prawni zaczęli na wyłączność świadczyć usługi wobec państwowych jednostek gospodarczych. Samorząd radcowski został utworzony w 1982 r., jednak nie posiadał on uprawnień do prowadzenia aplikacji, ani podejmowania decyzji w sprawie wpisu na listę radców prawnych, w których nadzór należał do Państwowego Arbitrażu Gospodarczego. Samorząd radcowski w obecnym kształcie zaczął kształtować się po roku 1988 r., a uprawnienia radców prawnych były rozszerzane ponad te związane z działalnością w strukturach gospodarstw państwowych i świadczenia usług z zakresu prawa gospodarczego. 

Więcej o historii powstania zawodu i samorządu radców prawnych można przeczytać tutaj: https://kirp.pl/publikacja/zawod-radcy-prawnego-historia-zawodu-i-zasady-jego-wykonywania-wydanie-5/

Adwokaci a radcy prawni – obecnie

Obecnie wykonywanie zawodu adwokata reguluje ustawa prawo o adwokaturze z dnia 26.05.1982 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 124 z późn. zm). Wykonywanie zawodu radcy prawnego oraz działalność samorządu radcowskiego – ustawa o radcach prawnych z 6.07.1982 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 145 z późn. zm.).

Adwokaci i radcy prawni posiadają uprawnienia do reprezentacji klientów przed sądami oraz organami administracji. Do 2007 roku wyłącznie adwokaci mogli prowadzić sprawy rodzinne. Do 2015 roku wyłącznie adwokaci mogli być obrońcami w sprawach karnych i karnoskarbowych. Obecnie uprawnienia te posiadają także radcy prawni.

Różnice pomiędzy adwokatami i radcami prawnymi

Adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy. Jest to główna różnica, która gwarantuje adwokatom niezależność i wyklucza podległość służbową. Adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim, bądź w spółce (cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej albo komandytowo-akcyjnej), przy czym wyłącznym przetdmiotem działalności spółki z udziałem adwokata jest świadczenie pomocy prawnej. Radca prawny może pozostawać w stosunku pracy. Nie ma wtedy jednak możliwości obrony w sprawach karnych i karnoskarbowych.

Adwokatów i radców prawych różni także kolor żabotu. U adwokatów żabot w todze ma kolor zielony, u radców z kolei – niebieski. 

Obecnie adwokatów od radców różni przede wszystkim historia oraz kwestia wykonywania zawodu na podstawie stosunku pracy. Poza tym nie ma większych różnic. Oba te zawody są zawodami zaufania publicznego, a każda osoba je wykonująca jest prawnikiem, przy czym nie każdy prawnik jest adwokatem albo radcą prawnym. Każdy adwokat czy radca prawny jest też „mecenasem” – nie jest to bowiem tytuł zawodowy, a jedynie zwyczajowe określenie. Zarówno adwokaci, jak i radcy sprawni zajmują się świadczeniem pomocy prawnej, posiadają uprawnienia niezbędne do reprezentacji przed sądami cywilnymi, karnymi, administracyjnymi oraz innymi organami, a także mogą być obrońcami w sprawach karnych i karnoskarbowych.

Ja wybrałam Adwokaturę przede wszystkim
z uwagi na jej historię i tradycje oraz niezależność, ale także moje zamiłowanie do prawa procesowego.

Adwokat Anna Smolnicka